Thursday, 13 December 2012

ભજ ગોવિન્દમ ભાગ - ૧


આદિ ગુરુ શ્રી શંકરાચાર્ય
પ્રભુનું નામ જપો – ભજ ગોવિંદમ શ્રુંખલા. – વિડીઓ (૧/૬)


ભજ ગોવિન્દમ શ્રી શંકરાચાર્યની એક ખુબ સરસ રચના છે. આ સ્તોત્ર ને મોહમુદગર પણ કહ્યું છે જેનો અર્થ થાય છે – એ શક્તિ કે જે તમને સંસારિક બંધનોમાંથી મુક્ત કરે છે. છ વ્યાખ્યાનો દ્વારા મેં એના પર પ્રકાશ પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. બધા વ્યાખ્યાનો હિન્દીમાં છે. મારા વ્યાખ્યાનો દરમ્યાન હું સ્તોત્રનો ઉલ્લેખ અવશ્ય કરું છું, જેથી કરીને તમે એને સંપૂર્ણપણે સમજી શકો અને તેનો આનંદ ઉઠાવી શકો.

  પ્રથમ ભાગનાં શ્લોકો નીચે મુજબ છે:

भज गोविन्दं भज गोविन्दं, गोविन्दं भज मूढ़मते। सम्प्राप्ते सन्निहिते मरणे, नहि नहि रक्षति डुकृञ् करणे ॥1॥

હે ભટકેલા પ્રાણી, સદૈવ પરમાત્માનું ધ્યાન કર. કારણકે તારા અંતિમ શ્વાસનાં સમયે તારું આ સાંસારિક જ્ઞાન કઈ કામ નથી આવવાનું, બધું નષ્ટ થઇ જશે.

 मूढ़ जहीहि धनागमतृष्णां, कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम्। यल्लभसे निजकर्मोपात्तं, वित्तं तेन विनोदय चित्तम् ॥2॥ 

આપણે હંમેશા મોહ માયાના બંધનોમાં ફસાયેલાં રહીએ છીએ અને એટલાં માટે જ આપણને સુખની પ્રાપ્તિ નથી થતી. આપણે હંમેશા વધુ ને વધુ મેળવવાની કોશિશ કરીએ છીએ. સુખી જીવન વિતાવવા માટે આપણે સંતુષ્ટ રહેતાં શીખવું પડશે. આપણને જે કઈ પણ મળી રહ્યું છે તેનો ખુશી ખુશી સ્વીકાર કરવો જોઈએ કારણ કે આપણે જેવાં કર્મ કરીએ છીએ, એવું જ તેનું ફળ મળતું હોય છે.

 नारीस्तनभरनाभीनिवेशं, दृष्ट्वा-माया-मोहावेशम्। एतन्मांस-वसादि-विकारं, मनसि विचिन्तय बारम्बाररम् ॥3॥

 આપણે સ્ત્રીની સુંદરતાથી મોહિત થઇ ને તેને મેળવવાની નિરંતર કોશિશ કરીએ છીએ. પરંતુ આપણે તે ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે આ સુંદર શરીર ફક્ત હાડ માંસનો ટુકડો છે.

 नलिनीदलगतसलिलं तरलं, तद्वज्जीवितमतिशय चपलम्। विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं, लोकं शोकहतं च समस्तम् ॥4॥ 

આપણું જીવન ક્ષણ-ભંગુર છે.  તે તો પાણીની એ બુંદો જેવું છે કે જે કમળની પાંખડીઓ પરથી નીચે સમુદ્રમાં પડીને વિશાળ જળ સ્રોતમાં પોતાનું અસ્તિત્વ ખોઈ દે છે. આપણી ચારે કોર પ્રાણીઓ જાત જાતની તકલીફો અને કષ્ટોથી પીડિત છે. આવ જીવનમાં શેની સુંદરતા?

 यावद्वित्तोपार्जनसक्त:, तावत् निज परिवारो रक्तः। पश्चात् धावति जर्जर देहे, वार्तां पृच्छति कोऽपि न गेहे ॥5॥ 

જે પરિવાર ઉપર તે પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોછાવર કરી દીધું, જેનાં માટે તું નિરંતર મહેનત કરતો રહ્યો, તે પરિવાર તારી સાથે ત્યાં સુધી જ છે જ્યાં સુધી તું તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરી રહ્યો હોઈશ.

 यावत्पवनो निवसति देहे तावत् पृच्छति कुशलं गेहे। गतवति वायौ देहापाये, भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये ॥6॥

તારા મૃત્યુની એક ક્ષણ પછી તરત જ તે તારા અગ્નિસંસ્કાર કરી દેશે. ત્યાં સુધી કે તારી પત્ની જેની સાથે તે આખી જિંદગી વિતાવી, તે પણ તારા મૃત શરીરને ધ્રુણીત દ્રષ્ટિથી જોશે.

આ વ્યાખ્યાનનું પ્રવચન હિન્દીમાં સાંભળવા માટે નીચે ક્લિક કરો.



ભાગ -૨ આવતાં અંકે...


શાંતિ.
સ્વામી
 

No comments:

Post a Comment

Share