Saturday, 26 July 2014

આપણે કેવી રીતે ઉદ્દભવ્યા?

માનવ જીવનનો ઉદ્દેશ્ય શું છે? જાણવા માટે આ વાર્તા વાંચો.
મને એક દિવસે એક રસપ્રદ ઈ-મેઈલ આવ્યો હતો. તમે તેમાંથી જે સામાન્ય સૂર છે તેને જવા દો તો તેમાં પુછેલા સવાલો હકીકતમાં ખુબ જ ગહન છે તે તમને જણાશે.
જો કે મને શંકા છે, તેમ છતાં હું આશા રાખું છું કે તમારી પાસે કદાચ અમુક જવાબો હશે જે કોઈની પાસે નથી. તો મને તમે કોઈ પણ પ્રકારની આધ્યાત્મિકતાનાં રહસ્યોની અતિશયોક્તિ કર્યા વગર જો મને કહી શકો તો (તમારી મહેરબાની!). આપણે કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયા છીએ? આ બધાનો હેતુ શું છે? આપણું મર્યા પછી શું થાય છે? જો તમે આ સવાલોનો જવાબ ન જાણતા હોય તો તેનો સ્વીકાર કરવામાં શરમાશો નહિ...વાંધો નહિ...હું જવાબોની શોધ ચાલુ રાખીશ. ...શું તમે જલ્દી જવાબ આપી શકશો?
મેં તેને શું લખીને મોકલ્યું તે તમને કહું એ પહેલાં, મને એક દંતકથા યાદ આવે છે તે તમને કહું છું: એક ઝેન સંત એક વડનાં વૃક્ષ નીચે બેઠા હતાં. યોગાનુયોગ, તે પણ જન્મ, મૃત્યું અને તેવાં જ કઈ સવાલો ઉપર ચિંતન કરી રહ્યા હતાં. તેમને પોતાનાં ગુરુના જવાબોથી સંતોષ નહોતો, ગ્રંથોનું જ્ઞાન તેમને આકર્ષિત નહોતું કરી શકતું, બુદ્ધનો ઉપદેશ પણ તેમની તરસ છીપાવી શકતો નહોતો.

જયારે તેમને એવું લાગ્યું કે પોતાનાં સવાલોનો કોઈ જવાબ નથી ત્યારે જ એક જોરદાર હવાનું ઝોંકુ ફુંકાયું અને વૃક્ષના પાંદડાઓ ફરફરવા લાગ્યા. એમાંનું એક પર્ણ વૃક્ષને લાંબો સમય સુધી પકડી રાખી શક્યું નહિ અને તે ત્યાંથી તૂટી પડ્યું. પવને તેને પ્રથમ તો હવામાં ઉંચે સુધી ઊંચકીને લઇ ગયું અને ત્યારબાદ તેને આમથી તેમ ઉલાળવા લાગ્યું. જાણે કે વાવાઝોડામાં ફસાઈ ન ગયું હોય. અંતે તે જમીનદોસ્ત થઇ ગયું.

“મારું જીવન આ પર્ણ જેવું છે,” તેમને ભાન થયું. “હું ગમે તેટલું આ જીવન વૃક્ષને વળગી રહેવા માટે કેમ ન ઈચ્છતો હોઉં, એક દિવસે, હું તેનાંથી વિખૂટો પડી જ જઈશ. આ સંબધવિચ્છેદ તે કઈ મૃત્યું નથી, પરંતુ એક બીજા જીવનની શરૂઆત માત્ર છે. અને આ પર્ણની જેમ, હું પણ આમથી તેમ ફંગોળાતો રહીશ. ઇચ્છાઓનું ચક્રવાત મને આમથી તેમ ઉલાળતું રહેશે. તેનો પ્રતિકાર કરવામાં કોઈ બુદ્ધિમતા રહેલી નથી. મારે નીચે પડતા પહેલાં જે દિશામાં પવન હશે તે દિશામાં જ જવું પડશે. અને તેમ છતાં તે પણ મૃત્યું તો નહિ જ હોય એક બીજા જ જીવનની શરૂઆત હશે. અને હવે કદાચ હું વિઘટન પામીશ, અને પૃથ્વીનો એક ભાગ બની હું બીજા કરોડો જીવોમાં જીવતો રહીશ. આ ચક્ર શાસ્વત છે.”

આ તેમનો સાક્ષાત્કાર હતો, જરૂરી નથી મારો કે તમારો પણ એ જ હોય. હવે મેં તેને શું લખી જણાવ્યું તેનાં વિષે:

“કદાચ કોઈએ તમને સૌથી ખરો જવાબ આપ્યો હોય તેવું બને અને તેમ છતાં પણ તમે તેને સ્વીકારી ન શકો તેવું પણ બને કારણકે તે જવાબની સત્યતાની ખાતરી કરવાનો મોટાભાગે કોઈ જ માર્ગ હોતો નથી. આપણા ઉદ્દભવ, મોત અને પુન:જીવન વિષેની માત્ર પરિકલ્પનાઓ છે કે જેમાં મુખ્ય તફાવત એ છે કે એક પરિકલ્પના છે તે બીજી કરતાં વધારે વિશ્વસનીય લાગતી હોય છે.

સ્વર્ગ કે નરક જેવું કઈ હોતું નથી. કોઈ અલૌકિક સર્જક પણ નથી. કોઈ સાર્વજનિક હેતુ દરેકજણ માટે લાગુ પડતો હોય તેવું પણ નથી. કદાચ કોઈ વ્યક્તિગત હેતુ ય ન હોય એવું પણ બને કેમ કે હેતુ માટેની તરસ જે છે તે જાગૃત મનની એક ઉત્કટ ઈચ્છા હોય છે. શા માટે હેતુની જે સમજ છે તે ઊંઘમાં કે પછી કોઈ જયારે બેભાન હોય ત્યારે કે પછી એક બાળકની અંદર અદ્રશ્ય થઇ જાય છે? જેમ જેમ આપણે મોટા થઇએ છીએ તેમ તેમ, આપણો વ્યક્તિગતતાનો અહંકાર આપણને એવું માનવા માટે પ્રેરે છે કે આ જીવન કદાપી અર્થહીન હોઈ શકે નહિ. આ અર્થનો જે ખ્યાલ છે તે ફક્ત જાગૃત મનની એક અર્થહીન અને અસંગત વાત માત્ર છે.

કઠોર સત્ય તો એ છે કે, દરેક જીવ, દરેક હસ્તી, જો કશું પણ હશે તો, તે માત્ર એક નગણ્ય, અનાવશ્યક, અને પ્રયોગ કરીને ફેકી દેવાને લાયક કુદરતની એક અવસ્થા જ હોય છે, કે જેનો  હેતુ સ્વયંના સંતોષ માટે પોતાની જાતને ટકાવવી એ જ એક માત્ર હોય છે.

ઉત્ક્રાંતિવાદનો સિદ્ધાંત એ આ આપણો ઉદ્દભવ કેવી રીતે થયો તે સવાલનો સૌથી વધુ તર્કસંગત જવાબ આપે છે. પરંતુ તે પણ આપણને એક સંપૂર્ણ ચિત્ર પ્રદાન નથી કરતો કેમ કે તે ઉત્ક્રાંતિનો પાયો ચુકી જાય છે – તે આપણે કેવી રીતે ઉદ્દભવ્યા તેનું વર્ણન કરે છે પરંતુ આપણે શા માટે ઉદ્દભવ્યા તે કહેતો નથી. આપણે જન્મ જ શા માટે લઈએ છીએ, કે પછી આપણી ઉત્ક્રાંતિ શા માટે થાય છે? હું માનું છું, તે એટલાં માટે થાય છે કારણ કે કુદરતમાં બધું પુન:ચક્રિત (recycle) થાય છે.

જો તમે ધ્યાનથી અવલોકન કરશો તો તમને જણાશે કે કુદરતમાં દરેક વસ્તુ પુન:ચક્રિત થાય છે. પ્રત્યેક વસ્તુ. પંચ મહાભૂતો – પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, અને તેમાંથી બનેલાં અસંખ્ય સંયોજનો, દરેક હસ્તી – જીવંત કે નિર્જીવ, જડ કે ચેતન – તે બધા પુન:ચક્રિત થાય છે. આપણા શરીર સહીતની પ્રત્યેક વસ્તુનું  કુદરત દ્વારા કબાડ થાય છે. અને એવું જ આપણી ચેતનાનું પણ થતું હોય છે તે મૃત્યું પછી તેને એક નવું ઘર મળે છે. ટકી રહેવું તે કુદરતનું એક માત્ર ધ્યેય છે; અને તે ધ્યેય તે સાશ્વતપણે ચાલતાં રૂપાંતરણના ચક્ર દ્વારા સિદ્ધ કરે છે. અને આવી રીતે અને એટલાં માટે આપણે ઉદ્દભવીએ છીએ કે ઉદ્દભવ્યા છીએ.”

એક રાત્રીએ, હું મારી કુટીર તરફ ચાલીને જઈ રહ્યો હતો અને એક કુતરો મારી આગળ ચાલી રહ્યો હતો. ભારે વર્ષાને કારણે, દરેક જાતનાં જીવ-જંતુઓ બધી બાજુએથી બહાર આવ્યા હતાં (સર્જનની જે વાત છે તે). ભૂલથી, કુતરાનો પગ એક ગોકળગાય ઉપર પડી જાય છે. હું નીચે બેસી ગયો અને મારી ટોર્ચનો પ્રકાશ ગોકળગાય ઉપર ફેંક્યો. તે એક લોંદો થઇ ગઈ હતી અને પોતાનાં જ કવચના ભાર હેઠળ ચકદાઈ ગઈ હતી. કુતરો મારી તરફ પ્રેમથી જોયા કરતો હતો, એ વાતથી બિલકુલ અજાણ કે એને પોતે એક જીવનનો અંત આણી દીધો હતો.

હું ત્યાં થોડી વધુ વાર બેસી રહ્યો અને જીણા જીવ-જંતુઓ મૃત ગોકળગાય ઉપર એકત્રિત થવા લાગ્યા. થોડી જ વારમાં, મોટા જંતુઓ પણ તે સ્થળે આવી ચડ્યા અને પોતાના ભોજનનું ભક્ષણ કરવા લાગ્યા. મેં તે જોવાનું ચાલુ રાખ્યું અને ઝરમર વરસાદ ચાલુ થયો. એ દરમ્યાન અહી મોટા અને નાના જંતુઓ વચ્ચે પોતાનાં ભક્ષ્ય માટેનો સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો. જેવી ધીમી વર્ષા એકદમ ધોધમાર બનીને વરસવા લાગી કે તરત જ નાના જીવો પોતાનો જીવ બચાવવાં ભાગવા લાગ્યા.

થોડી મીનીટો પછી, મોટા જંતુઓ પણ ભારે વર્ષા થતાં ઉડી ગયા અને મારી નજર સમક્ષ એક લોહીલુહાણ ગોકળગાયને છોડી ગયા. કુતરાએ પણ બાજુમાં એક છત નીચે આશ્રય લઇ લીધો. વરસાદ થંભી ગયો. હું થોડી વધુ વાર ત્યાં ઉભો રહ્યો અને વળી પાછા જંતુઓ ત્યાં થોડીવારમાં પાછા ફરવાં લાગ્યા.

મેં શાંત પર્વતો તરફનાં કાળા ડીબાંગ આકાશ તરફ તાકીને જોયું, ગર્જતી નદી તરફ જોયું. કુદરતનો કેવો એક ભવ્ય નજારો હતો એ, મેં વિચાર્યું. સુર્યપ્રકાશ કરોડો નાના જીવને જન્મ આપે છે અને થોડી મીનીટોની એક ભારે વર્ષા તેમને આ પૃથ્વી પરથી સાફ કરી નાંખે છે. હર પળે, અસંખ્ય જીવો માં પ્રકૃતિની કુખેથી જન્મે છે અને અસંખ્ય જીવો પાછા તેમાં ભળી જતાં હોય છે. મેં દરેક સચેતનનાં કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરી અને મારી કુટીર તરફ પાછો ચાલવા લાગ્યો.

મેં કીડીઓ, જંતુઓ, માછલી, સર્પ, વીંછી, વરુ, હરણ, રીંછ, ડુક્કર, લંગુર, વાનર અને માનવ એ દરેકનું અવલોકન કરેલું છે. તેમાં કોઈ ફર્ક રહેલો નથી. જયારે કુદરતની વાત આવે, જયારે ભગવાન કે જેની વ્યાખ્યા થઇ શકે તેમ નથી તેની વાત આવે, ત્યારે ત્યાં કુતરો ગોકળગાય ઉપર પગ મુકે કે હાથી માણસ ઉપર તેમાં બિલકુલ કોઈ ફર્ક નથી રહ્યો. કાં પુર હજારો ધણનો નાશ કરે કે કોઈ સુનામી હજારો માનવજાતનો નાશ કરે, કુદરત છે તે તેમાં કોઈ ભેદભાવ નથી કરતુ.

પોતાનાં ચડિયાતા હોવાની માનવ સમજ અથવા તો પોતે કઈક ખાસ છે એવી એક ઘમંડી માન્યતા એ ફક્ત અહંકારી માન્યતા માત્ર છે. તેમાં સમજનો અભાવ દેખાય છે. તેમાં દયાનો અભાવ દેખાય છે.

એક ખુબ જ જાણીતા ચાઇનીઝ તત્વચિંતક અને ફિલસૂફ વુ-શિનનાં શબ્દોમાં કહેવું હોય તો:
How many of your questions
Have been answered,
But still
You don’t have the answer?

Is it possible that
The answer isn’t
Found in more questions?

Is it possible that
The answer isn’t
Found in more concepts,
More thoughts?

Is it possible that
The answer is
Revealed in their very absence?

(Roy Melvyn, The Lost Writings of Wu Hsin.)
ખબર નહિ કેમ તમે એવું માનો છો કે દરેક સવાલનો કોઈ જવાબ હોવો જ જોઈએ. અને તે પણ સ્પષ્ટ જવાબ. તે એક વ્યર્થ અને બાલીશ માન્યતા છે. ડાહ્યાઓનાં પુસ્તકમાં કોઈ સ્પષ્ટ જવાબો હોતા જ નથી. આ બ્રહ્માંડ અનંત કેમ છે? જયારે તમારું બાળક તમને એમ પૂછે કે ઓ માં! હું કેમ તારા પેટે જન્મ્યો તો તમે શું કહેશો?

સ્વામી તમને જવાબો આપી શકે પણ તે તમને તમારા સત્ય તરફ નહિ દોરી જાય. તમારા સવાલોના જવાબ આપવા કરતાં, ચાલો આપણે તમારા જવાબોને સવાલ કરીએ. તમારા સવાલો ખોટા નથી. તમારા જવાબો હોઈ શકે છે.

શાંતિ.
સ્વામી



P.S. જો તમને આ પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો અહી ક્લિક કરી સભ્ય બનો.



Saturday, 19 July 2014

બાળઉછેર કેવી રીતે કરવો

તેમને સલાહ આપવા કરતાં પોતે તેનું પાલન કરો. જો તમે સાચા હશો તો તેઓ પણ તમને અનુસરશે.
ઘણાં માં-બાપ મને એ લખીને પૂછતાં હોય છે કે તેમને પોતાનાં બાળકોનો ઉછેર કેવી રીતે કરવો જોઈએ કે જેથી કરીને તેઓ દુનિયાની ચુનોતીઓનો સામનો કરવા માટે વધારે સારી રીતે તૈયાર રહે. તાજેતરમાં જ, મને એક માં-બાપે લખ્યું હતું કે:
મારો સવાલ એ છે કે, એક માં-બાપ તરીકે અમે અમારા બાળકોને આધ્યાત્મિકતા તેમને મૂંઝવણમાં મુક્યા વગર કેવી રીતે શીખવી શકીએ? મને મારા બાળકોને સ્વ-જાગૃતિનું સાધન તેમને વધારે પડતા વશમાં રાખ્યા વગર આપવાનું ગમશે...અમને લાગે છે કે આ દુનિયા અમારા માટે કઈક વધારે પડતી મૂંઝવણ ભરેલી છે, બાળકોને તેમની આગળની મુસાફરી માટે વધારે મજબુત પાયાની જરૂર છે...
પોતાનાં બાળકો યુવાન થાય ત્યારે એકદમ મજબુત અને સ્વતંત્ર બને એ દરેક માં-બાપની ચિંતા હોય છે. અને એ બિલકુલ સમજમાં આવે એવી વાત છે. ઘણાં માં-બાપ પોતાનાં બાળકો ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક બને એવું પણ ઇચ્છતાં હોય છે. અને એ પણ બરાબર છે. પરંતુ, મોટાભાગનાં માં-બાપ એવું માનતાં હોય છે કે વિધિઓ શીખવાડવાથી કે પછી ધર્મોપદેશ આપવાથી બાળકોને એક તાકાત અને દ્રઢ વિશ્વાસ મળી જશે. પણ તેવું તો ભાગ્યે જ થતું હોય છે. હું કોઈ ધર્મની વિરુદ્ધ નથી, કારણકે તે તો કોઈ પણ સંસ્કૃતિનો એક અભિન્ન હિસ્સો છે અને ધાર્મિક મુલ્યોનું વહન કરવું એ વારસાને આગળ ધપાવવાનો એક રસ્તો છે. પણ જીવનમાં એનાંથી કઈક વિશેષ પણ છે.

એક ફારસી કવિ, સાદીએ, પોતાનાં જીવનનો એક અર્થપૂર્ણ પ્રસંગ કહ્યો છે. તેને લખ્યું છે:
હું એક ધર્મનિષ્ઠ બાળક હતો, પોતાની પ્રાર્થના અને ભક્તિમાં ખુબ જ ઉત્કટ હતો. એક રાત્રીએ હું મારા પિતા સાથે જાગરણ કરી રહ્યો હતો, પવિત્ર કુરાન મારા ખોળામાં હતુ. તે ઓરડામાં બીજા બધા ઝોંકા ખાતા હતાં અને થોડી વારમાં તો બધાં જ ઘસઘસાટ ઊંઘી ગયા, માટે મેં મારા પિતાને કહ્યું, "આ બધા કોઈ પોતાની આંખ ખોલીને કે હાથ ઉઠાવીને દુવા માંગવાના નથી. શું તમને લાગે છે કે આ બધા મરી ગયા છે." 
મારા પિતાએ કહ્યું, " મારા પ્યારા પુત્ર, હું ઈચ્છું છુ કે  આવી બીજા લોકોની જૂઠી નિંદા કરવા કરતાં તો કદાચ તું પણ સુઈ ગયો હોત તો સારું."
આ વાર્તાનો સાર આનાથી વધારે સારી રીતે કદાચ ન આપી શકાયો હોત. બાળકોને ધાર્મિક શાસ્ત્રો કે કથાઓનું રટણ કરાવવા કરતાં તો ત્રણ અગત્યના માનવ મુલ્યોનું પાલન કરવામાં તેમને મદદ કરવી ક્યાંય વધારે સારી બાબત છે. અને આ રહ્યા તે ત્રણ મુલ્યો:

૧. દયા
પોતાનાં પ્રિયજનો પ્રત્યે દયાભાવ રાખવો એતો દયાનું એક નાનું  રૂપ છે. સાચી દયા તો દરેક સચેતન પ્રત્યે સહાનુભુતિની ભાવના રાખવાનું નામ છે,  તેનો  અર્થ એ છે કે આપણી આજુબાજુ રહેલી દરેક વ્યક્તિ પ્રત્યે સમાનુભુતિ  રાખવી.

દયાને એક પ્રતિકાર તરીકે જુવો. જયારે આપણે એવાં લોકોનાં સંપર્કમાં આવતાં હોઈએ છીએ કે જેઓ આપણાથી ઓછા નસીબદાર હોય, કે પછી એવાં લોકો કે જેઓએ આપણને નુકશાન પહોંચાડ્યું  હોય, ત્યારે આપણે તેનો પ્રત્યુત્તર કેવી રીતે કરવો તેનાં માટે આપણી પાસે એક પસંદગી હોય છે. દયા એમાંનો એક વિકલ્પ છે.

૨. કર્મ
કર્મનો મારો અર્થ એ નથી કે તમારે બાળકોને સારા કર્મો કે ખરાબ કર્મો એટલે શું એ શીખવવાનું છે. મોટાભાગનાં બાળકોને પોતાનાં માં-બાપ કરતાં વધારે સારી રીતે અને સ્પષ્ટ રીતે કર્મ એટલે શું તેની ખબર હોય છે. કારણકે માં-બાપ ઘણી વાર સત્યને પોતાની અનુકુળતા મુજબ મરોડી નાંખતા હોય છે જયારે બાળકો હજી એ યુક્તિ શિખ્યા હોતા નથી. કર્મનો મારો અર્થ, અહી આ સંદર્ભમાં, એ છે કે તેમને એ સમજાવવામાં મદદ કરવી કે તેમનાં ભવિષ્યનો આધાર વર્તમાનમાં તેઓ જે કઈપણ પસંદગીઓ કરશે તેનાં ઉપર રહેશે.

જો આપણે તેમને એ સમજવા માટે મદદ કરી શકીએ કે તેઓ પોતાનાં જીવનમાં કરેલી પસંદગીઓ માટે પોતે જ જવાબદાર હોય છે તો મોટાભાગનાં બાળકો એક મજબુત અને વધુ સારી રીતે જવાબદાર નાગરિક તરીકે જ મોટા થશે. અનેક યુવાનો અને પુખ્ત વયની વ્યક્તિઓ, કે જેમનું બાળપણ સુંદર રીતે વીત્યું હોય છે તેઓ પણ આત્મ-દયા અને  આત્મ-નિષેધનું શરણું  લેતાં  થઇ  જતાં  હોય  છે. કર્મનો અર્થ છે આપણે આપણી  કરેલી પસંદગીઓ માટે સ્વયં જવાબદાર હોઈએ છીએ.

૩. સચ્ચાઈ
વર્તન, શબ્દ, અને કાર્યોની સચ્ચાઈ એ કોઈપણ વ્યક્તિ પાલન કરી શકે એવો અને સૌથી મોટો સદ્દગુણ છે. એ સરળ નથી પરંતુ તે આપણને સૌથી વધુ સમૃદ્ધ બનાવતો રસ્તો છે. સચ્ચાઈનો સૌથી મોટો બદલો છે શાંતિ  અને આંતરિક શક્તિ. સચ્ચાઈ દ્વારા હું એ નથી કહી રહ્યો કે તમારે પોતાને કોઈ અંગત જીવન ન હોવું જોઈએ, કે તમારે તમારા મનમાં જે કઈ પણ હોય તે સંપૂર્ણપણે બધું જ કહેવું જોઈએ, કે તમારે તમારી વાણીને નિર્દયતાપૂર્વક વાપરવાની છે. ના, એનો અર્થ છે બને તેટલું જુઠથી મુક્ત રહેવું.

સત્યનો અર્થ છે બીજાને જે અસત્ય છે તેમાં વિશ્વાસ કરવા માટે છેતરવા નહિ. લોકોને તમારા વિષે, તમારા જીવન વિષે ધારણાઓ રહેવાની જ,  તમારે તેમની પૂર્વધારણાઓને સ્પષ્ટ કરવા માટે તેમની પાછળ-પાછળ નથી ફરવાનું. પણ તમે તમારા વિષે એવું કઈ પણ કહો કે જે તમને ખબર હોય કે તે સાચું નથી, તો તે છે જુઠ.

આ ત્રણ મુલ્યો વિષે સૌથી અઘરી બાબત  જો કોઈ હોય તો તે છે તેનો ઉપદેશ નહિ આપતાં તેનું પાલન કરવું. તમારા બાળકો તમારું ખુબ જ બારીકાઇથી અવલોકન કરશે કે શું તમે દયા, કર્મ અને સચ્ચાઈનું પાલન કરી રહ્યા છો. જો તમે કરી રહ્યા હશો તો આજે નહિ તો કાલે તેઓ પણ તેમ જ કરશે. જો તમે નહિ કરી રહ્યા હોય, તો તમારા ગમે તેટલાં ઉપદેશનો પણ કઈ અર્થ નહી વળે. જો તમે ધ્યાન કરતાં હશો કે મંદિરે જતાં હશો અને તેઓ જો તમને ખુશ અને શાંત જોta, તો તેઓ પણ આપોઆપ તમને અનુસરશે. બાળકો જાણતા હોય છે, તેઓ અવલોકન કરતાં હોય છે, તેઓ અપનાવતાં હોય છે, તેઓ તેને સમજતા હોય છે, અને તેઓ તેનું પાલન કરતાં હોય છે.

એક પિતા પોતાનાં પાંચ વર્ષનાં બાળક સાથે ચર્ચમાંથી પાછાં ફરતા હોય છે.
"પહેલાં જે પાદરી હતાં તે ઘણાં સારા હતાં. અત્યારે જે છે તે તો એકદમ કંટાળાજનક પ્રવચન આપે છે." તેને કહ્યું.
"ડેડી," નાના બાળકે કહ્યું, "મને તો લાગ્યું કે આપણે એને જે એક પૈસો આપ્યો છે તેનાં માટે તો તે ઘણાં સારા હતાં."

આપણે એટલા માટે સહન કરવું પડતું હોય છે કે આપણે એવું ઈચ્છીએ છીએ કે આપણા બાળકો આપણું અમુક જ વર્તન, મુલ્યો, કે શીખ  ઉપાડે. જો સત્ય કોઈ અચોક્કસ શરતે કહેવાનું હોય તો, જયારે બાળઉછેરની વાત આવતી હોય ત્યારે, ત્યારે દંભ માટે કોઈ અવકાશ નથી રહેતો. તમે જો દંભ કરતાં હશો તો તમારા જોખમે જ કરજો.

એક ઉપદેશ આપનાર પોતાનાં વર્ષો સુધી કરેલા કાર્યને દસ ટુંકા મુદ્દામાં આવરી લઇને તેને નામ આપ્યું બાળઉછેરનાં દસ નિયમો. તે ખુબ જ ઉત્સાહપૂર્વક બધા માં-બાપને પોતાનું આ ફરફરિયું વહેંચવા લાગ્યો અને કહેવા લાગ્યો કે તેમને કઈ રીતે પોતાનાં બાળકોનો ઉછેર કરવો જોઈએ. થોડા સમય પછી તે પોતે પરણ્યો.

પોતે બે બાળકોનો  પિતા બન્યાના થોડા વર્ષો પછી, તેને લાગ્યું કે તેને પોતે જે સંશોધન કરેલું હતું તેનાં શીર્ષકમાં ફેરફર કરવો જોઈએ જેથી કરીને પોતાની આ વિષયમાં જે સમજ છે તે વધુ સારી રીતે તેમાં દેખાય. અને માટે તેને હવે તેનું શીર્ષક રાખ્યું બાળઉછેરનાં દસ સૂચનો.

થોડા વર્ષો પસાર થયા અને પોતાનાં બાળકો હવે યુવાન થયી ગયા હતાં. ફરી, તેને લાગ્યું કે તેનું પેલું શીર્ષક છે તે બરાબર નથી અને તેને તે બદલીને હવે રાખ્યું કે બાળઉછેરના અનિશ્ચિત એવાં  દસ વિચારો.

હું આશા રાખું કે તમે સમજી રહ્યા છો હું અહી શું કહેવા માંગું છું.  અનુભવ જે શીખવે છે  તેવું કોઈ પણ શીખવી શકતું નથી. બીજું એ કે હંમેશા કોઈ એક સમાન પદ્ધતિઓ નથી હોતી. કોઈ શીખ સંપૂર્ણ નથી હોતી. અને આધ્યાત્મિકતા કઈ શીખવી શકાતી નથી. તેનું ફક્ત પાલન કરી શકાતું હોય છે અને  તે દ્વારા જ તે જાણી શકાતી હોય છે.

મારે કોઈ દરિયામાં ડૂબકી મારીને તમારા માટે આ વિષય બાબતમાં જો કોઈ મુલ્યવાન મોતી શોધી લાવવાનું હોય તો તે છે: તમે જે કઈ પણ તમારા બાળકોને શીખવવા માંગતા હોય તો તેનું તમે પોતે પાલન કરો. તમે તેમને જે બનાવવા માંગતા હોય તે તમે પોતે બનો. કહો નહિ, કરી બતાવો. ભાષણ નહિ, દોરવણી આપો. આખરે તો, તેઓ તમારા જ બાળકો છે. તે તમને ઓળખે છે.

શાંતિ.
સ્વામી



P.S. જો તમને આ પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો અહી ક્લિક કરી સભ્ય બનો.


Saturday, 12 July 2014

ગુરુ

 જેવી રીતે ચંદ્ર અંધકારને સૌમ્યતાથી દુર કરે છે તેવી રીતે એક સાચા ગુરુ તમારા આત્માને તેજોમય બનાવે છે.
શું તમે સૂર્ય અને ચંદ્રના પ્રકાશમાં રહેલાં તફાવતને જાણો છો? સુરજનો તાપ અંધકારના કોઈ અસ્તિત્વને ટકવા દેતો નથી પરંતુ ચંદ્રનું સૌમ્ય તેજ અંધકારને બિલકુલ તોડ્યા કે મરોડ્યા વગર દુર કરે છે. ચંદ્ર આરામ આપનાર છે જયારે સૂર્ય અકળાવી મુકનાર. એજ રીતે, એક ગુરુ તમને તમે જેવા છો તેવાં રહેવા દેવા માટે મંજુરી આપે છે, એ તમે જેવા છો તેવાં સ્વીકારે છે, અને પ્રેમ, કાળજી, જ્ઞાન અને માર્ગદર્શનનાં કોમળ કિરણો અને પ્રકાશ સતત વેરતા રહે છે.

ગુરુ-શિષ્યનો સંબંધ બીજા સંબધો જેવો નથી હોતો કારણકે તે સામાન્યત: સંબધોમાં જોવા મળતા દરેક પ્રકારનાં લેણ-દેણથી મુક્ત હોય છે. તે એક અત્યંત ઘાઢ સંબધોમાંનો એક સંબધ હોય છે અને અતિ શુદ્ધ સંબધ હોય છે કારણ કે તે તેમાં કોઈ રહસ્યો નથી હોતા અને કોઈ છૂપી યોજનાઓ પણ નથી હોતી.તે તો એક બંધન હોય છે, એક અનુબંધન કે જે તમારામાં ઝડપી, ગહન અને એક કાયમી પરિવર્તન લાવી શકે તેવો હોય છે.

વર્તમાનકાળમાં જો કે, આ સંબધની પવિત્રતા પહેલાં જેવી હતી તેવી જ જળવાઈ રહી છે, તેમ છતાં એવાં કિસ્સાઓનો દુષ્કાળ નથી કે જેમાં ગુરુ-શિષ્ય બન્ને એકબીજાનાં વિશ્વાસ અને લાગણીઓને ભાંડતા હોય. મારા વ્યવસાયમાં, હું નિયમિત રીતે એવાં ઘણાં લોકોને મળતો હોવ છું જે  ઢોંગી ગુરુનો શિકાર બન્યા હોય છે.  જો કે ત્યાં ઘણાં ઢોંગી શિષ્યો પણ હોય છે - કે જેમને દીક્ષા તો મળી જતી હોય છે પણ તેઓ ક્યારેય ગુરુના ઉપદેશનું પાલન સમગ્રતાથી કરતાં હોતા નથી.

એટલું કહ્યા પછી, એવાં પણ અનેક લોકો હોય છે જે એમને જે કઈ પણ શીખવવામાં આવ્યું હોય છે તેને અનુસરતા હોય છે અને એનાં માટે સમય પણ આપતાં હોય છે, તેમ છતાંય તેમની શંકાઓ અને નકારાત્મક વલણો ચાલુ જ રહેતા હોય છે. તેઓ કોઈ પણ પ્રકારનો બદલાવ અનુભવતાં હોતા નથી. એવું કેમ? એવું તો તે શું ખોટું કરી રહ્યા હોય છે? જયારે કોઈ જિજ્ઞાસુમાં દક્ષતા અને પ્રામાણિકતા હોય છે અને જયારે તે પોતાનો અભ્યાસ પણ બરાબર કરી રહ્યા હોય છે  તો પણ તે પોતાનાં આધ્યાત્મિક માર્ગે ચાલવામાં નિષ્ફળ રહે છે, જેમાં વાંક ખરેખર કોઈ શિષ્યનો નથી હોતો પરંતુ ગુરુનો પોતાનો હોય છે. સૌથી સામાન્ય ભૂલ તમે એ કરતાં હોવ છો કે તમે કોઈને પણ પોતાનાં ગુરુ તરીકે એટલાં માટે સ્વીકારી લેતાં હોવ છો કારણ કે તે ફક્ત કોઈ ગ્રંથ ઉપર સારું વ્યાખ્યાન કરી જાણતા હોય છે.

તમારા ગુરુ તમારા માટે ઉચિત હોવા જોઈએ, તે પોતે જે શીખવતા હોય તેનું પાલન કરતાં હોવા જોઈએ, તેમનું જ્ઞાન તમને સ્વીકાર્ય હોવું જોઈએ. જો એવું ન હોય, તો તમને જવાબદાર ન ગણો, જેની સાથે તમે સહમત નથી તેમ છતાં એવું કરવા માટે તમારા ઉપર દબાણ ન કરશો. જે કોઈ તમારા સવાલો ઉપર પ્રતિબંધ લાવી દેતા હોય અને જે તમને એક મુર્ખ હોવાનો અનુભવ કરાવડાવતા હોય તેમને ક્યારેય તમારા ગુરુ તરીકે ન સ્વીકારો. જો તમને પોતાને એમની હાજરીમાં પોતે ક્ષુલ્લક હોવાનો અનુભવ થતો હોય, તો તમે કોઈ ગુરુની સામે નથી હોતા કારણકે ખરા ગુરુની હાજરીમાં તમને એવું લાગતું હોય છે તમે પોતે કઈક મહત્વના છો, કઈક સાર્થક છો, અને તમને કોઈ પ્રેમ કરી રહ્યું છે. તમે એક શાંતિ અને આનંદનો અનુભવ કરો છો. બધું જ બરાબર લાગવા માંડે છે, જીવન કિંમતી લાગવા માંડે છે. જયારે પણ તમને કોઈની હાજરીમાં આવો અનુભવ થાય તો, રજ માત્ર પણ શંકા રાખ્યા વગર જાણી લેજો કે તમે એક ખરા ગુરુની એકદમ નજીક ઉભા છો.

તમારે ગુરુની શોધ માટે નીકળવું પડતું નથી. જયારે તમે તમારો અભ્યાસ પૂરી પ્રામાણિકતા સાથે કરી રહ્યા હોવ, જયારે તમે તમારા માર્ગે પૂરી પ્રામાણિકતા સાથે ચાલી રહ્યા હોવ છો, ત્યારે પ્રકૃતિ પાસે તમારા માટે સાચા ગુરુને પ્રગટ કરવા સિવાયનો કોઈ વિકલ્પ બચતો નથી.  જો તમને ગુરુની હાજરીમાં ગ્લાની, ગુસ્સો, પસ્તાવો કે બેચેનીનો અનુભવ થાય તો તેનાં ફક્ત બે જ અર્થ થાય છે: એક, કાં તો ગુરુ છે તે ઢોંગી છે, અથવા તો બીજું, તમે એમનાં માટે હજી તૈયાર નથી.

સૌથી પ્રથમ, તો તમારા ગુરુ માટે પરાણે પૂજ્ય ભાવ અનુભવવાનું તમારા ઉપર બિલકુલ દબાણ ન કરો. સમર્પણ કે સ્વીકારને  ક્યારેય લાદી શકાતા  નથી; કાં તો તમે તે અનુભવો છો કાં તો નથી અનુભવતા, કાં તો તમે તેને તૃટક તૃટક અનુભવો છો. જે પણ રીતે હોય, તે એકદમ બરાબર બાબત છે.  જયારે તે પૂજ્ય ભાવ અંદરથી નથી આવતો ત્યારે તમારી જાતને થોડો સમય આપો કાં તો પછી તમારા માટે બીજા ગુરુ શોધો. શ્રદ્ધાને અંધ હોવાની જરૂર નથી.

એક ઉજળા રવિવારે, એક પ્રવચન પત્યાં પછી, શ્રોતાગણમાંથી ઘણાં બધા લોકો તે ગુરુને પોતાની શંકાના નિવારણ માટે કાં તો તેમને અભિનંદન આપવા માટે મળવા માટે જાય છે. એક માણસ ગુરુનો આભાર માને છે અને કહે છે, “આ પ્રવચન માટે તમારો ખુબ આભાર. પ્રથમ તો મને મનમાં ફક્ત શંકા માત્ર હતી પરંતુ હવે હું પૂરી દ્રઢતા સાથે કહી શકું છું કે તમે આઇન્સ્ટાઇન કરતાં પણ વધુ હોશિયાર છો.” ગુરુ પોતે ગૌરવપૂર્ણ સ્મિત કરતાં પોતાની આ સૌથી મહત્વની પ્રશંસા બદલ તેનો આભાર માન્યો.

પછીના થોડા દિવસો સુધી તેમને આ શબ્દો ઉપર વિચાર કર્યો અને પોતે ખુબ જ વ્યગ્ર થઇ ગયા. ખરેખર પેલાં વ્યક્તિનો આ કહેવાનો શું અર્થ હતો? તેમને લાગ્યું. તે પોતાની નોંધપોથી જોવા લાગ્યા કે પોતે તે દિવસે એવી તો શું ગહન વાતો કરી હતી કે કોઈને પોતે આઇન્સ્ટાઇન કરતા પણ વધુ હોંશિયાર લાગ્યા હોય. જયારે તેમને કોઈ જવાબ ન મળ્યો ત્યારે તેમને તે જિજ્ઞાસુને જ ફરી પૂછી જોવાનું નક્કી કર્યું.

બીજા રવિવારે તેમને તે જ વ્યક્તિને શ્રોતાઓમાં બેઠેલો જોયો. તેમને તે વ્યક્તિને પૂછ્યું કે શું તેને યાદ છે તેને પોતે તેમને ગયા અઠવાડિયે શું કહ્યું હતું. “બિલકુલ યાદ છે મને,” પેલાં એ કહ્યું.
“હું આઇન્સ્ટાઇન કરતાં પણ વધારે હોંશિયાર છું એવું કહેવા પાછળનો તારો ખરો અર્થ શું હતો?”
“વારુ, હે પૂજ્ય,” પેલાં માણસે જવાબ આપ્યો, “એવું  કહેવાય છે કે આઇન્સ્ટાઇન એટલો હોંશિયાર હતો કે સમગ્ર દુનિયામાં ફક્ત દસ માણસો જ તેને સમજી શક્યાં હતાં. પરંતુ તમને તો કોઈ સમજી શકતું નથી.”

જો તમારા ગુરુ ખુબ જ રહસ્યમય હોય તો તેમને પોતાને જ એ ખબર નથી હોતી કે પોતે શું બોલી રહ્યા છે. સત્ય હંમેશા ખૂબ જ સરળ હોય છે, ફક્ત જુઠ જ જટિલ હોય છે. જો તમે મહાન ગુરુઓનું, મહાન સાક્ષાત્કારીઓનું જીવન ચકાસશો તો તમને જણાશે કે તેમને એટલી સરળ ભાષામાં ઉપદેશ આપેલો હોય છે કે તેને એક નાનું બાળક પણ સમજી શકે. આવી સરળતા ફક્ત અનુભવમાંથી, સચ્ચાઈમાંથી જ આવતી હોય છે.

જયારે ગુરુઓ તમારા માટે કોઈ સાર્થક વાત ન કરી રહ્યા હોય, તો શક્ય છે કે તેઓ બિલકુલ અર્થપૂર્ણ વાત નથી કરી રહ્યા. તેનો અર્થ એ નથી કે તમારે ગુરુ સાથે સહમત કે અસહમત થઇ જવું, પરંતુ, ઓછાનામે, તેમનાં શબ્દો તમારી સમજણની સીમાની અંદર હોવા જોઈએ.

અને, જયારે તમને કોઈ ખરા ગુરુ મળી જતાં હોય છે કે જે પોતાનાં ઉપદેશને પોતે જીવતાં હોય, ત્યારે તેમની હાજરી તમારા હૃદયની આરપાર ઉતરી જતી હોય છે, તેમનો ઉપદેશ તમને સમગ્રપણે બદલી નાખે છે, તેમનાં શબ્દો તમને દિવ્ય હોવાનો અનુભવ કરાવે છે. આવા ગુરુને પકડી રાખજો, આવા ગુરુની હાજરી, એક એક વિતતી રહેતી ક્ષણમાં, તમને હંમેશા વધુને વધુ ઉંચે ઉઠાવતી રહેતી હોય છે. પછી તમે તમારા પોતાનાં જ વિચારોમાં તમારી પોતાની જ મહાનતાને, સુંદરતાને, અને ભવ્યતાને અનુભવો છો. અને ત્યારબાદ ચોક્ખા થયેલાં પૂનમનાં ચંદ્રની જેમ તમે મૃદુતાથી ચમકો છો; અને ગુરુ-શિષ્ય બન્ને એકબીજાનાં સમપૂરક જેવા રહીને સહ-અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

શાંતિ.
સ્વામી



P.S. જો તમને આ પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો અહી ક્લિક કરી સભ્ય બનો.

Saturday, 5 July 2014

મરણાસન્ન બીમારી સાથે કેવી રીતે કામ લેવું

દરેક નદીઓ સાગરમાં ભળી જતી હોય છે, પ્રત્યેક નાની વસ્તુ એક મોટી ઘટનાનો ભાગ બની જતી હોય છે. તે કુદરતમાં પોતાનાં સ્રોત તરફ પાછી જતી હોય છે.
જયારે આપણા કોઈ પ્રિયજનને મરણતોલ બિમારી લાગુ પડ્યાનું નિદાન થયું હોય ત્યારે શું કરવું જોઈએ? શું મારી પાસે એનાં વિશેના કોઈ વિચારો છે ખરા? મને હાલમાં જ એવું પૂછવામાં આવ્યું હતું.

પોતાની પ્રિય વ્યક્તિને પોતાની નજર સામે જ ક્ષીણ થતાં જોવી તે એક અત્યંત પીડાદાયી અને દુ:ખદાયી અનુભવોમાંનો એક છે જેમાં તમે એક મજબુત હોવાનો ચહેરો તો ધારણ કરી લો છો અને એકદમ લાચારી સાથે બધું જોયા કરો છો. આપણે પહેલા ક્યારેય ન હોઈએ એવાં એકદમ બરડ થઇ જતાં હોઈએ છીએ અને ખુબ જ કાળજી લેનાર પણ થઇ જતાં હોઈએ છીએ. આપણે સામે વાળાની જેટલી વધારે કાળજી કરીએ તેટલું જ વધારે તેમનું દુ:ખ આપણે આપણા હૃદયમાં અનુભવતા હોઈએ છીએ. શું આવા સમયે શાંત રહેવાનો કોઈ રસ્તો હોય છે ખરો? ચાલો હું તમને એક વાર્તા કહું.

એક શાંત ગ્રામમાં એક ઘરડાં ડોક્ટર રહેતા હોય છે. તે ચાળીસ વર્ષથી દર્દીઓને તપાસતા હોય છે અને પોતાના માયાળુપણા માટે, કોઈ મરણતોલ બીમારીએ પડ્યું હોય તો તેનાં ઘરે મફતમાં મુલાકાત લેવા માટે જાણીતા હોય છે. તે હંમેશા પોતાનો એક પાલતું કુતરો પોતે જયારે દર્દીને તપાસવા માટે જાય ત્યારે સાથે લઇ જતાં. જયારે ડોક્ટર પોતે દર્દીને તપાસવા માટે અંદર જતાં ત્યારે કુતરો દર્દીના ઘરનાં દરવાજાની બહાર બેસીને તેમની રાહ જોતો

એક પ્રસંગે, એક દર્દી પાસે માત્ર ત્રણ મહિના જીવવા માટેના હોય છે. તેને પોતાને મૃત્યુંથી ખુબ જ ડર લાગતો હતો અને પોતાનો આ ડર તેને ડોક્ટર પાસે પણ કબુલ કર્યો.

“હું મરી જઈશ પછી મારું શું થશે, ડોક્ટર?” તેને પૂછ્યું. “હું બરાબર તો હશું ને? મારા માટે શું રાહ જોતું હશે?”

ડોક્ટર દવા લખી રહ્યા હતાં તેમને પોતાની પેન બાજુ પર મૂકી દીધી. તે ઉભા થયા, બારણું ખોલ્યું, અને પોતાનાં કુતરા સામે જોયું. કુતરાએ પોતાની પૂંછડી પટપટાવી, અને એક વિજયી ભાવ સાથે તેમનાં તરફ છલાંગ લગાવી.

ડોકટરે દર્દી તરફ જોયું અને કહ્યું, “તે આ કુતરાને જોયો? તેને કઈ જ ખબર નથી કે દરવાજાની આ બાજુ આ ઓરડામાં શું ચાલી રહ્યું છે. તેને ફક્ત એટલી જ વાતની ખબર છે કે, હું, તેનો માલિક, અંદર છે. અને, તેને માટે ફક્ત એટલું જ બસ છે.
“હું મૃત્યુંને પણ આ રીતે જ જોઉં છું,” ડોકટરે ચાલુ રાખ્યું. “મારા ગયા પછી આ દુનિયામાં કે પેલી દુનિયામાં શું ચાલતું રહેવાનું છે મને તેની નથી ખબર. મને મૃત્યું વિશેના પ્રશ્નો જેવાકે કેમ, શા માટે, અને કેવી રીતે મરવાનું વિગેરે બાબતોની કોઈ જ ખબર નથી. મારા કૂતરાની જેમ, બારણાંની પેલી બાજુ શું છે તેનાંથી હું બેખબર છું. પણ, હું એટલું જાણું છું કે હું અંતે તો મારા માલિકનાં ચરણોમાં જ મને પામીશ. અને, મારે ફક્ત એટલું જ જાણવાની જરૂર છે કારણકે બસ ફક્ત એટલું જ મહત્વનું છે.”

મને આ લઘુકથા ખાસ કરીને અતિ સુંદર લાગે છે. અંતે તો, જ્યાં સુધી શ્વાસ લઇ શકવાનો મોકો છે ત્યાં સુધી એક મનોહર અને શાંત જીવન જીવવામાં જ બધો સાર રહેલો છે.

અરે જો કદાચ પુન:જીવન ન પણ હોય, કે પછી જો સ્વર્ગ કે નરક પણ ન હોય (અંગત રીતે, હું સ્વર્ગ કે નરકમાં વિશ્વાસ ધરાવતો નથી જે છે તે અહી આ પૃથ્વી પર જ છે), તેનો કોઈ અર્થ નથી કારણકે એક અનંત અસ્તિત્વ આપણી રાહ જોઈ રહ્યું હોય છે. બધી જ નદીઓ અંતે દરિયામાં જ ભળી જતી હોય છે ભલેને તેનો પ્રવાહ ગમે તે દિશામાં કેમ ન હોય, વરસાદનું પ્રત્યેક બુંદ કાં તો તળાવ, નદીઓ, સરોવર કે સાગરમાં ભળી જતું હોય છે કે પછી જમીનમાં શોષાઈ જતું હોય છે. જો કશું જ ન થાય તો તે પાછું બાષ્પીભવન પામી મૂળ સ્રોતમાં પાછું જતુ રહેતું હોય છે. કોઈપણ રીતે, તે અતિસુક્ષ્મમાંથી અનંત બની જતું હોય છે.

આ પ્રકૃતિની પ્રકૃતિ છે. પ્રત્યેક સુક્ષ્મ વસ્તુઓ વિશાળતામાં સમાઈ જતી હોય છે અને તે દરેક તેનાં સ્રોતમાં તેનાં મૂળ સ્વરૂપે પાછી ફરતી હોય છે. આપણે પણ એક દિવસે આપણા મૂળ સ્વરૂપમાં પાછા ફરવાનું છે. આમાં કશું જીવવાકે મરવાનું છે જ નહિ, ફક્ત આપણા મૂળ સ્વરૂપમાં પુન:સ્થાપન પામવાની વાત છે. વેદોમાં તેને મોક્ષ કહ્યો છે અર્થાત દરેક મોહનો નાશ અને આ શરીર, તત્વો, અને સંબધો સહીતનાં દરેક બંધનોમાંથી મુક્તિ. મૃત્યુંથી જીવનનો અંત નથી આવતો, પરંતુ  જીવનની શરૂઆત થાય છે. બુંદ એક સાગર બની જાય છે અને દરેક અછત, સંઘર્ષ, ડર અને પીડાનું કાયમ માટે અતિક્રમણ થઇ જાય છે. સાગર સ્થિર રહે છે, તે સુકાઈ નથી જતો, તે વરસાદ કે સુર્યપ્રકાશની પણ રાહ જોતો નથી. તે આ બધા બંધનોથી પરે પોતાનું અસ્તિત્વ ધરાવે છે. મૃત્યું એ કોઈ ઊંઘ નથી એ તો છે જાગૃતતા.

Death is not sleep but awakening.
I have only slipped away into the next room.
I am I, and you are you,
Whatever we were to each other, that we are still.

Call me by the old familiar name.
Speak to me in the easy way which you always used.
Put no difference into your tone.

Wear no forced air of solemnity or sorrow.
Laugh as we always laughed
At the little jokes that we enjoyed together.

Play, smile, think of me, pray for me.

Let my name be ever the household word that it always was.
Let it be spoken without an effort,
Without the ghost of a shadow upon it.

Life means all that it ever meant.
It is the same as it ever was.
There is absolute and unbroken continuity.

What is this death but a negligible accident?
Why should I be out of mind because I am out of sight?
I am but waiting for you, for an interval,
Somewhere very near,
Just round the corner.

All is well.
~Henry Scott Holland.
 

 Death is Nothing at All,  શિર્ષક વાળી, આ કોઈ એક માત્ર કવિતા જ નથી પણ મને તે એક સુંદર ઉપદેશ પણ લાગે છે. ચાલો આપણા જીવનને બહુ ગંભીરતાથી ન લઈએ. ચાલો ખુશ રહીએ, રમીએ, અને તેને હસી કાઢીએ. કશાયને વળગી રહેવા જેવું નથી. કુદરતને ઝૂમવા દો. જે છે તે છે.

એક મૃતપ્રાય માણસને એક ધર્મગુરુ મળવા માટે આવે છે. “શું તું તારી જાતને ભગવાનની ઈચ્છાને હવાલે કરે છે અને તેમને તું તારા તારણહાર તરીકે સ્વીકારે છે?”
“હા, ફાધર”
“શું તું શેતાન અને તેનાં કાર્યોનો ત્યાગ કરે છે?”
પેલો માણસ કશો જવાબ આપતો નથી.
“હું તને દોષમુક્ત કરવા માટે આવ્યો છું. મને કહે, શું તું શેતાન અને તેનાં કાર્યોનો ત્યાગ કરે છે? બોલ કે તું શેતાનને ધિક્કારે છે અને તેની બરાબર ધ્રુણા કરે છે,” ફાધરે એક જુસ્સા પૂર્વક કહ્યું.
“પૂજ્ય ફાધર,” પેલાં દર્દીએ કહ્યું, “જે પ્રકારનું જીવન હું જીવ્યો છું, મને નથી ખબર હું ક્યાં જઈને અટકીશ. માટે, મને નથી લાગતું કે આ કોઈ દુશ્મનો બનાવવાનો સમય હોય.”

થોડા અંશે રમુજ દરેક વસ્તુને દિવ્ય બનાવે છે. એટલાં માટે જ ઉપરનો ટુચકો છે. તમે જો કદાચ મૃત્યુંનો ભય અને પોતાનાં પ્રિયજનની ખોટનો સામનો કેવી રીતે કરવો વિશેનાં મારા પહેલેના લેખો ન વાંચ્યા હોય, તો આ રહ્યા તે, તમે તે અહી અને અહી વાંચી શકો છો.

ચાલો આપણે દરેક આપણા ભાગનું કામ કરી આ વિશ્વને વધારે સારું બનાવવા માટે પ્રાર્થના કરીએ. ચાલો આપણે દયાળુ, પ્રેમાળ અને આપનાર બનીએ. તેનો નાનકડો અંશ પણ કિંમતી છે. આવું જીવન મૃત્યું કરતાં પણ મોટું બની જતું હોય છે.

सर्वे भवन्तु सुखिन:, सर्वे सन्तु निरामया:|
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु, मा कश्चिद दुःख भाग्भवेत||

પ્રત્યેક સચેતના શાંતિ પામે, દરેકજણ રોગમુક્ત બને.
આપણે સૌ દરેક જગ્યાએ ઉમદાપણાને જોઈએ, કોઈ પણ ક્યારેય દુ:ખ ન પામે.
(Image credit: Darko Topalski)
શાંતિ.
સ્વામી



P.S. જો તમને આ પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો અહી ક્લિક કરી સભ્ય બનો.


Share